C - Medievu
In lu quintu seculu accade a fine di l'Imperu Rumanu d'Uccidente, scompiu da l'invasione germaniche. Ma a Corsica si trova bellu luntanu da sti cunfini è hè soprattuttu minacciata da i Mori è sottumessa à i so assalti.
S'impatronanu i Vandali di a Corsica circa in lu 456 - ma senza pruvà à pupulla - par circà di duminà u Miditarraniu. Sò messi fora da i Bizantini in lu 533 ma sta cunquista ùn porta nulla di bè.
Dopu unipochi d'anni, u Papa Grigoriu u Grande numineghja un "difensore di a Corsica" è più tardi hè addunita a Corsica à u dumaniu puntificale.
In lu principiu di u nuvesimu seculu principianu i Sarracini à invadisce e coste corse. Furanu, sterpanu è facenu schiavi. Si stabuliscenu in lochi faciuli da difende (simuli à Campu Moru) è si ne ghjovanu par lintà assalti contr'à a Pruvenza è e cità taliane.